Zaburzenia integracji sensorycznej a słuch – co powinien wykluczyć laryngolog?

„Ma zaburzenia SI” – ale czy na pewno wszystko zostało sprawdzone?

W ostatnich latach diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej (SI) pojawia się bardzo często. Rodzice słyszą:

• „Ma nadwrażliwość słuchową.”
• „Nie toleruje hałasu.”
• „Nie reaguje adekwatnie na bodźce.”
• „Ma problem z koncentracją.”

To może być prawda. Ale zanim uznamy, że problem ma wyłącznie charakter sensoryczny, warto odpowiedzieć na jedno pytanie: czy słuch dziecka został dokładnie oceniony?

Czym są zaburzenia integracji sensorycznej?

Zaburzenia SI dotyczą przetwarzania bodźców przez układ nerwowy. Dziecko może:

• reagować zbyt silnie na dźwięki;
• reagować zbyt słabo;
• unikać hałasu;
• mieć trudności z filtrowaniem bodźców.

To problem centralnego przetwarzania, nie budowy ucha.

Co może naśladować zaburzenia SI?

Niedosłuch przewodzeniowy (np. płyn w uchu)

Dziecko słyszy przytłumione dźwięki, więc:

• reaguje wybiórczo;
• mówi głośno;
• nie wykonuje poleceń;
• wydaje się „nieobecne”.

To może wyglądać jak zaburzenie sensoryczne.

Nadwrażliwość słuchowa (hiperakuzja)

Może występować samodzielnie lub towarzyszyć zaburzeniom rozwojowym. Wymaga różnicowania z:

• problemem w uchu środkowym;
• zaburzeniem przetwarzania słuchowego;
• migreną przedsionkową.

Zaburzenia przetwarzania słuchowego (APD)

Dziecko z zaburzeniami przetwarzania słuchowego:

• słyszy dobrze w ciszy;
• gubi się w hałasie;
• szybko się męczy;
• ma trudności szkolne.

Często bywa kierowane do terapii SI, zanim zostanie oceniony układ słuchowy.

Dlaczego diagnostyka laryngologiczna jest ważna?

Ponieważ wiele problemów słuchowych nie daje oczywistych objawów:

• płyn w uchu nie boli;
• niedosłuch bywa subtelny;
• nadwrażliwość nie zawsze jest „psychologiczna”;
• część problemów jest odwracalna.

Zanim uznamy, że dziecko „ma problem z integracją”, powinniśmy wykluczyć zaburzenia somatyczne.

Bardzo ważne rozróżnienie

Zaburzenia SI są realne, nie są „modą”. Ale nie powinny być diagnozą pierwszego wyboru bez wykluczenia przyczyn medycznych.

Czasem terapia SI pomaga. Czasem najpierw trzeba udrożnić nos lub wyleczyć płyn w uchu.

Czerwone flagi wymagające oceny słuchu

Ocena słuchu jest wskazana, jeśli dziecko:

• często choruje na uszy;
• oddycha przez usta;
• ma opóźniony rozwój mowy;
• reaguje wybiórczo na dźwięki;
• ma trudności szkolne mimo prawidłowej inteligencji.

Podsumowanie

Nie każde zaburzenie koncentracji czy nadwrażliwość na hałas to wyłącznie problem sensoryczny. Układ słuchowy jest częścią układu sensorycznego, dlatego rozsądna diagnostyka powinna zawsze obejmować ocenę laryngologiczną i audiologiczną.

Najpierw wykluczamy przyczyny, które można leczyć. Dopiero potem stawiamy diagnozę funkcjonalną.